Nederlands is als vieze groenten

Het broccoli-effect

Welke groente(n) zou jij in geen enkele omstandigheid eten? De meeste kinderen zouden misschien spruiten, bloemkool of broccoli antwoorden. Hoe zorg je er dan voor dat deze kinderen tóch de groenten leren eten? Maak je keuze:

 

A. Je legt het kind de verplichting op om de groente te eten. Zo is het probleem het snelst opgelost. Groenten zijn immers goed voor kinderen, dus je doet ze alleen maar een plezier.

B. Je bezorgt het kind een positieve ervaring met het stuk groente en verduidelijkt de voordelen ervan voor het lichaam.

Welke aanpak gaat ervoor zorgen dat je kind een grotere kans heeft op een gezonde relatie met groenten, denk je? Welke gaat ervoor zorgen dat je kind op lange termijn groenten gaat afwijzen, zelfs als ze de voordelen ervan herkennen? En welke van de twee gebruiken ouders het meest?

Dat is het broccoli-effect. Omdat de verplichting de voordelen overschaduwt, ontstaat er een enorme afkeur.

 

Het Nederlands als vieze groenten

Nu vraag je je misschien wel af of ik dit bericht per ongeluk op mijn cultuurblog heb gepost, want wat kan dit nu te maken hebben met cultuur, taal of het Nederlands?

Wel, dit effect is perfect toepasbaar op hoe taalonderwijs soms, helaas, functioneert. Zo gaat het in Wallonië van kwaad naar erger met de vaardigheid in het Nederlands en worstelt men om er een oplossing voor te vinden. Sommigen suggereren om de keuzevrijheid van het vak Nederlands af te schaffen en de verplichting erop te leggen.

Zie je nu in hoe bovenstaande demonstratie van pas komt?

 

Er is voor de Franstalige Belgen al weinig intrinsieke motivatie om Nederlands te leren, aangezien Frans wereldwijd meer gebruikt wordt en ze in hun directe omgeving aan weinig tot geen Nederlands worden blootgesteld. Zonder intrinsieke motivatie heeft verplichting geen zin.

 

En in Vlaanderen?

Natuurlijk kan ik het niet laten om de tegenhanger, Nederlandstalig België, erbij te nemen. Wie dacht namelijk niet als kind dat het oneerlijk was voor ons om Frans te moeten leren terwijl Walen niet verplicht zijn om Nederlands te leren? Wij zijn ons er alleszins van bewust dat Frans wereldwijd veel gebruikt wordt en dat de kennis van het Frans ons als persoon verrijkt, maar jongeren komen toch helemaal niet zo vaak in contact met het Frans in vergelijking met bijvoorbeeld het Engels? Ik ga niet ontkennen dat ik nooit Franse berichten online tegenkom, maar ik denk dat ik daarmee niet de gehele Vlaamse jeugd representeer. Toch wordt Frans – excuses alvast aan mijn Franse collega’s dat ik de vinger er even op leg – over het algemeen als een saaie verplichting bekeken op school. Ondanks dat sentiment doen wij het blijkbaar relatief beter. Hoe komt dat dan precies? En hoe kunnen we ervoor zorgen dat het in zowel Wallonië als Vlaanderen beter gaat met het aanleren van elkaars taal?

 

“Leerlingen zien de taal niet als cultuur, maar als plicht”

Aangezien instructie blijkbaar maar een minieme rol speelt in het aanleren van taalvaardigheid, benadrukt Muñoz buitenschoolse blootstelling, positieve ervaringen en een daaropvolgende positieve emotionele connectie met de taal.

 

We moeten Waalse leerlingen nieuwsgierigheid en plezier laten ervaren in verband met het Nederlands, maar voor we dat kunnen overwegen, moeten we eerst af van dat slechte imago van onze taal. Hoe we zulke gevoelens kunnen doen omkeren, ontgaat mij…

Zorgen we voor connectie tussen Vlamingen en Walen? Laten we ze 'penpals' worden? Zetten we meer in op zelfexpressie via taal? Gaan we minder op perfecte grammatica focussen en meer op taalgevoel? Deze ideeën lijken alvast leuk, maar hoe haalbaar en effectief zijn ze? En helpen ze wel om het slechte beeld van het Nederlands om te keren? Of hebben we daar misschien iets anders voor nodig?

Ik ben benieuwd hoe jullie het zouden aanpakken én hoe we mogelijk in het Vlaamse onderwijs hetzelfde kunnen verbeteren.

Raadpleeg hier het artikel op 'Neerlandistiek'!

Joren